یک اعتراف شاعرانه
این شاعر که با کتاب شعر غارنوردی در ژن برنده جایزه شعر روزنامه نگاران شده است، در گفت وگو با ایسنا، درباره جوایز ادبی و تاثیر آن اظهار کرد: جوایز به دلیل رقابت بین شاعران مهم هستند. اما سلیقه داورانی که به قضاوت آثار می نشینند در انتخاب کتاب ها بی تاثیر نیست. اما جشنواره ها به این دلیل محترم هستند که شعر روز را به نمایش می گذارند، استعدادهایی که در گوشه ای کار می کنند اما دیده نمی شوند و عرضه هایی که در شعر فارسی انجام می شود.
وی ادامه داد: در کشورمان هم جشنواره های دولتی داریم که محدودیت دارند مثل جشنواره شعر فجر و هم جشنواره های مستقل مثل جایزه شاملو و جایزه شعر روزنامه نگاری که جوایز دیرینه ای هستند و هم جایزه شعر حسین جلال پور که اعتبار بیشتری دارند و می توانند پیشنهادهای بهتری ارائه دهند. این جوایز معمولاً به همه طیف ها نگاه می کنند و جامع تر هستند.
متین راد در پاسخ به اینکه در شعر چه می کرد و به گفته خودش حتی برای خودش هم ناشناخته است، گفت: در شرایطی خاص وارد شعر شدم. معمولاً شاعران از سنین پایینتر شروع به کار میکنند تا اینکه تجربه زیادی در زندگی ندارند و در مراحل اولیه زندگی هستند و به دلیل سن و سال ممکن است به خیلی چیزها دسترسی نداشته باشند. شعر گفتن را از 40 سالگی به طور جدی شروع کردم، یعنی از سال 1395 که از شغل اداری بازنشسته شدم و تقریباً فراز و نشیب های بزرگی را در زندگی پشت سر گذاشته بودم. قبل از آن شعر برای من جدی نبود. ورود به شعر در این مقطع از زندگی، دیدگاه مرا نسبت به شعر تغییر داد. باید شعر را جدیتر میگرفتم. برخی از دوستان منتقد هم می گویند زمانی که وارد شعر شدید، شعرهای شما را منحصر به فرد کرد.
وی افزود: از طرفی تجربه ام در انتخاب رشته ها و موضوعات به من کمک کرده است. یکی از ویژگی های کتاب من «رسوبات غار در ژن» این است که بسیار متنوع است، در هر شعری انتظار دنیای جدیدی دارید و تقریباً اتفاق می افتد. برخلاف آسیبی که منتقدان می گویند، شاعر در مسیری قرار می گیرد که مجبور به تکرار آن می شود و نمی تواند از این تکرار فرار کند. گاهی اوقات استثناهایی داشته ایم. وقتی کارم را در مشهد شروع کردم و کم کم با دوستان دیگر ارتباط برقرار کردم، احساس کردم کارم شخصی و منحصر به فرد است. در واقع تمام داستان های من از زندگی و شخصیت من است. همچنین ساختار آثار به عنوان زبان و فرم ظاهری به خود گرفته است که حداقل من ندیده ام. این ویژگی از طرف دیگر مثبت و خطرناک است. دغدغه ای که در مراسم اهدای جوایز نهایی به آن اشاره کردم مربوط به این بخش است.
این شاعر خاطرنشان کرد: وقتی در مسیر کاری قدم می گذارید که تا به حال امتحان نشده و راهی که هیچ کس در آن قدم نگذاشته است، هرگز مطمئن نخواهید شد که راه درستی را انتخاب کرده اید یا خیر. شما فقط مطمئن هستید که این مسیر منحصر به فرد است، اما تا کجا پیش خواهید رفت و سرنوشت شما چه خواهد شد. هر روز تنهاتر میشی شما تنها قاضی کار خود هستید و نیاز به بازخورد دیگران دارید. من به این بررسی ها نیاز داشتم. چیزی که از این دیدار و جایزه برای من خوشحال شد این است که جشنواره شعر روزنامه نگاری طیف گسترده ای داشت. در بین 10 نامزد نهایی، نمایندگانی از جریان شعر دهه 70 داشتیم که نمایندگان قوی هستند، در شعر کلاسیک نمایندگانی داشتیم، از دوستان قوی طیف آزاد و نویسندگان معمولی بودند و انتخاب دفتر من تأییدی بود بر این که کاری که انجام می دهم قابل خواندن و درک است و می تواند با مردم مرتبط شود. در واقع این جایزه به من این اطمینان را داد که می تواند در آینده برایم مفید باشد.
وی همچنین درباره نگاه خود به شعر امروز و وضعیت مخاطبان شعر گفت: شعر در قرن اخیر به ویژه پس از نیما وارد عوالم دیگر شد و به ناچار متکثر شد. شاخه ها، قالب ها و مانیفست های گوناگونی پدید آمدند که گاه از قالب معروف شعر کلاسیک عدول کردند و تعریف شعر را زیر سوال بردند که اصلا شعر چیست؟ آیا باید موزون و قافیه باشد و حالت عروضی موزون داشته باشد یا می تواند چیز دیگری باشد؟ نهضت ترجمه و ترجمه شعر به زبان های دیگر نیز به این تغییر کمک کرد. شاعران و دوستداران شعر دیدند که در سایر نقاط جهان به شعر چگونه نگاه می شود. تحت تأثیر این وضعیت، تجربه های رنگارنگ زیادی داشتیم که گاه ثابت می ماندند، مانند جریان شعر شاملو یا جریان شعر اخوان ثالث که در بستر زبان خراسانی، اما در نیمایی نیمایی اتفاق افتاد. و دوستان دیگری که فراتر رفتند، مانند شعر حجمی، شعر گفتاری و دیگر گرایش های شعری.
متین راد تکثرگرایی در شعر مدرن را حرکت خوبی خواند که باعث شد به اصل شعر نگاه کنند، جایی که شعر واقعاً در آن اتفاق می افتد و توضیح داد: ما 14 قرن تاریخ شعر داریم که تقریباً در فضای ثابت رشد می کند، شعر موزون که قالب های ثابتی دارد. غزل و قصیده و بالاخره رباعیات و نمایشنامه. شاعران نیز به شعر دانای کل می نگریستند، به یک معنا عاقل بودند و شگردهای شعر نیز تحت تأثیر این معضل بود، اما شاعر امروز از عوام جامعه است که سعی می کند نگاه و روایت خود از زندگی و تجربه خود را شاعرانه تر و زیباتر منعکس کند. دقیقا همان چیزی که فکر می کنم برای من اتفاق افتاد. من تجربه زیسته و روایت خودم از زندگی را در شعر منعکس کردم. بخش زیادی از کارهای من در فضایی است که در آن زندگی کرده ام و نوعی اعتراف است. من تمام تجربیاتی که داشته ام را پذیرفته ام. ما شرقی ها یاد می گیریم که از بدو تولد در فضای محافظه کاری و خویشتن داری زندگی کنیم. ما همیشه هویتی بیرون از خود داریم که یک ارتباط اجتماعی است و برای خود هویتی داریم که معمولاً آن را از دیگران پنهان می کنیم. شعر نوعی شناخت هویت درونی است که در بیرون مطرح می شود، این همان جذابیت شعر است. نوعی مکاشفه و اعتراف که امروز ما انسان ها داریم. اگر جسارت داشته باشیم می توانیم به بهترین شکل ارائه کنیم و این قدرت شعر امروز است.
وی همچنین درباره تأثیر فضای مجازی بر شعر گفت: به نظر من این موضوع هم جنبه مثبت دارد و هم جنبه منفی؛ این مضر است زیرا فضای مجازی به دنبال کنندگان متکی است. معمولاً اشعاری که در لایه اول اتفاق می افتد و درک آن برای عموم راحت تر است، بیشتر در این فضا منتشر می شود. شعرهای متوسط به پایین که راحتتر هستند، احساساتیتر یا حسیتر هستند و ممکن است مخاطب به اشتباه بیفتد که شعر یکی است، بنابراین مضر است.
سپس متین راد گفت: اما نکته مثبت این است که ارتباط را زیاد می کند. دیدهایم که از سراسر دنیا و کشورهایی که شعر فارسی میگویند در این فضا حضور دارند و میتوان با آنها ارتباط پیدا کرد. در حالی که معمولا این رابطه واقعا سخت است. فضای مجازی کمک می کند شعر خوب توسط شاعران خوب منتشر شود، کسانی که شعر متوسط به بالا می نویسند نیز به شعر امروز دسترسی بهتر و بیشتری دارند. نکته مثبت در زیر است. اگر در جایگاه قاضی باشم این نکته مثبت را بیشتر مطرح می کنم. در مجموع نگاه من مثبت است و فضای مجازی امروز خیلی به شعر کمک می کند.
انتهای پیام