پدیده‌ای به‌نام سالمندآزاری  

به گزارش ایسنا، این اولین بار نیست که سالمند آزاری خبر می دهد. نمونه های مختلفی از جمله رهاکردن سالمندان در خیابان و یا حتی آزار سالمندان در مراکز نگهداری از سالمندان پیش از این گزارش شده بود که پس از اطلاع رسانی به رسانه ها به همه آنها پرداخته شد. این در حالی است که بارها آمارها و مسئولان نسبت به حرکت سریع جمعیت ایران به سمت سالمندی هشدار داده اند اما هنوز راهکاری برای رسیدگی به این موضوع از سوی نهادها و مسئولان مسئول ارائه نشده است.

پیرمردی که زمانی در فرهنگ ما به عنوان رئیس قبیله و خانواده احساس تأثیرگذاری می کرد و این امر به او طول عمر بیشتری می بخشید، امروز کارکرد خود را به عناوینی مانند معلول و معلول تغییر داده است. در عصر امروز کمتر نوجوان و جوانی وجود دارد که خجالت بکشد پاهایش را جلوی این گل ها دراز کند. چیزی که چندی پیش توهین به یک بزرگتر محسوب می شد.

بدرفتاری اخیر با سالمندان آبادان نمونه کوچکی است که توسط یکی از همسایه ها گزارش شده و در نهایت پیگیری شده است. با این حال، مشخص نیست چه تعداد از افراد مسن در زندگی شهری و پشت دیوارها و زیر سقف آپارتمان های کوچک مورد خشونت و آزار و اذیت قرار می گیرند. بر اساس گزارش منتشر شده مرکز آمار، جمعیت ایران در سال ۱۴۰۴ به حدود ۸۶ میلیون و ۵۶۲ هزار نفر رسید. حدود 60.4 میلیون نفر در گروه سنی 15 تا 64 سال هستند که جمعیت فعال یا شاغل محسوب می شوند. از سوی دیگر حدود 6.8 میلیون ایرانی بالای 65 سال سن دارند که نشان دهنده افزایش تدریجی جمعیت سالمندان در کشورمان است. با این حال هنوز زیرساخت های لازم برای سالمندان را نداریم. پرستاران جوان کمتر و کمتری مسئولیت مراقبت از سالمندان را بر عهده می گیرند. علاوه بر این، هزینه مراقبت از سالمندان به دلیل تورم اجتماعی در حال افزایش است. در نتیجه، ترکیب همه این عوامل به آزار سالمندان دامن می زند. همانطور که پسر بالغ هازارد در آخرین مورد ادعا کرد که مشکلات اجتماعی و اقتصادی از جمله طلاق همسرش و نداشتن تمکن مالی باعث شده است که او نسبت به پدر پیرش پرخاشگری کند.

برخی از کاربران شبکه های اجتماعی نتیجه فشار اقتصادی را عامل پرخاشگری به سالمندان می دانند. اما اکثر کاربران پس از دیدن این ویدئوی دلخراش این پیرمرد را محکوم کردند و گفتند که چنین رفتاری در فرهنگ ما توجیهی ندارد. اما برخی معتقدند رفتار کودک بالغ ریشه در دوران کودکی او دارد و معتقدند رفتار بزرگسال با پسرش در دوران کودکی مناسب نبوده که اکنون به چنین نتیجه ای منجر شده است.

آنچه در دوران کودکی اتفاق می افتد منجر به خشونت در بزرگسالی می شود؟

مریم حسین زاده – دکترای روانشناسی – وی بر این باور است که این موضوع باید از رویکردهای مختلف بررسی شود و معتقد است اگرچه برخی از رفتارهای خشونت آمیز سالمندان را می توان ریشه در دوران کودکی، عوامل اجتماعی و اقتصادی او داشت، اما در این زمینه نمی توان انواع اختلالات روانی و شیوه های ناسالم فرزندپروری را نادیده گرفت. با این حال، هیچ یک از این دلایل توجیه معتبری برای سالمند آزاری محسوب نمی شوند.

وی ادامه می دهد: اینکه آیا رفتار آزاردهنده بزرگسالان ریشه در دوران کودکی دارد، باید بررسی شود، اما خشونت خانگی در دوران کودکی نیز می تواند منجر به چنین رفتاری در بزرگسالی شود. زیرا کودکانی که مورد آزار و اذیت قرار می گیرند قدرت دفاع از خود را ندارند و این امر منجر به سرکوب خشم آنها می شود و در بزرگسالی این خشم را به شکلی نامناسب ابراز می کنند. یکی از نیازهای اساسی و اساسی انسان محبت و محبت است که باید از کودکی از پدر و مادر و اطرافیانش دریافت کند و فردی که کاسه نیازش پر نباشد نمی تواند این محبت و محبت را به پدر و مادر ابراز کند.

این روانشناس کودک موضوع فرزند پروری را موضوع مهمی می داند که از این زاویه از مقوله فیلم آزاری سالمند نیز قابل بررسی است و می گوید: وقتی والدین متوجه الگوی ناسالم در تربیت فرزندان می شوند، فرزندان نیز از طریق مشاهده آن الگو را اعمال می کنند. با فرض اینکه این فرد در کودکی به دلیل روش‌های تربیتی ناسالم، اختلال سلوک داشته است، یعنی نوعی اختلال دوران کودکی با مجموعه‌ای از رفتارهای منفی که کودکان نسبت به بزرگسالان یا هر فرد دیگری از خود نشان می‌دهند. کودکان مبتلا به این اختلال مشکلات عاطفی و رفتاری دارند که در بزرگسالی به صورت شخصیتی ضداجتماعی که از آزار دادن دیگران ابایی ندارد خود را نشان می دهد.

حسین زاده معتقد است: مشکلات اجتماعی و فشارهای اقتصادی نیز ممکن است از دلایل رفتار این مرد با پدرش باشد، زیرا مجموعه این رنج ها منجر به برون افکنی خشم می شود. وقتی کودک می بیند که توانایی حمایت مالی از یک سالمند را ندارد و از فشار اقتصادی زیادی رنج می برد، پدرش را مسئول تمام این مشکلات می بیند و از روش های نادرستی مانند ابراز خشونت استفاده می کند.

وی می گوید: برای جلوگیری از تکرار چنین صحنه هایی باید بر آموزش رایگان از طریق رسانه های رسمی و غیر رسمی تمرکز کنیم. این امر می تواند از آموزش شروع شود و با آموزش صحیح از مبانی سطوح و به جای دروسی که ممکن است در زندگی فرزندانمان مفید نباشد، درس هایی به عنوان مهارت های زندگی مورد نیاز است.

این روانشناس ادامه می دهد: مراکز درمانی می توانند با برگزاری دوره های آموزشی روش های فرزند پروری سالم، آموزش های لازم را به والدین ارائه کنند، زیرا بسیاری از مادران و پدران نمی دانند که رفتارهای ناخواسته چقدر می تواند به فرزندانشان آسیب برساند، در حالی که با پیشگیری و آموزش صحیح می توان از بروز این اتفاقات ناخوشایند پیشگیری کرد. این آموزش‌ها می‌تواند درباره نحوه برخورد بینندگان با خشونت باشد، اگر فردی پس از دیدن چنین صحنه‌هایی با اورژانس اجتماعی تماس بگیرد و خشونت را گزارش کند.

با وجود تصمیمات این روانشناس، به نظر می رسد خلأهای قانونی در این زمینه بسیار زیاد است، چرا که اورژانس اجتماعی تنها به درخواست سالمند و اعلام اعمال خشونت آمیز از سوی فرد می تواند مداخله کند و اگر این اتفاق از سوی همسایگان یا مشاهده کنندگان تصادفی خشونت رخ دهد، نتیجه خاصی نخواهد داشت. البته مواردی از جمله موضوعی که در این گزارش به آن پرداخته شده استثناست چرا که انتشار ویدئویی در این زمینه و جریحه دار کردن احساسات جامعه منجر به پیگرد قانونی این موضوع شده است.

درباره پیری و خشونت علیه آن چه می دانیم؟

الهام رحمت آبادی – دکترای جامعه شناسی – وی همچنین به لزوم حمایت های اجتماعی و اقتصادی در این حوزه اشاره می کند و به ایسنا می گوید: سالمندی یکی از معضلات مهم اجتماعی در ایران است که باید مورد توجه ویژه جامعه شناسان و سیاستمداران قرار گیرد. جمعیت سالمند اغلب با تنهایی، ناتوانی جسمی و بیماری مزمن مواجه است و نیاز به حمایت اجتماعی-اقتصادی دارد. جامعه ایران علاوه بر آمار نیازمند تحقیقات کیفی و دانشگاهی (در نتیجه ارتباط با این گروه اجتماعی) در خصوص پدیده سالمندی است.

وی ادامه می دهد: پیری در طول سالیان زندگی رخ می دهد و باید به آن به عنوان دوره ای از زندگی نگاه کرد. خیلی مهم است که دوران سالمندی را دوره ای جدا و بیگانه از زندگی مردم ندانیم و با ترحم به آنها نگاه نکنیم. ویژگی های سالمندی در ایران بر اساس بافت فرهنگی و اجتماعی با این پدیده در جهان متفاوت است. چرا که با تغییرات اجتماعی به ویژه تغییر ساختار خانواده و خانه در ایران، سالمندان دیگر جایگاه و منزلت گذشته را ندارند، بنابراین با تغییر ویژگی های این گروه سنی، با مشکلات و آسیب های جدیدی مواجه می شوند.

این جامعه شناس معتقد است: خشونت علیه سالمندان یکی از مهم ترین این اتفاقات است و مانند بسیاری از معضلات اجتماعی دیگر نهاد، متولی و دستور کار قانونی خاصی ندارد. البته نهادهایی برای مقابله و کمک تعریف شده اند، اما به مشکلات این گروه اجتماعی پاسخ کافی نمی دهند. ویدئویی که این روزها منتشر شد و واکنش هایی را در پی داشت، احتمالا یکی از شایع ترین موارد سالمند آزاری است که دیده شده است و قطعا موارد زیادی وجود دارد که از دید عموم پنهان مانده است.

رحمت آبادی می گوید: در رابطه با آزار سالمندان حداقل باید به آزار جسمی (تنبیه بدنی)، آزار روانی (تحقیر، توهین، از بین بردن عزت نفس، اتهام)، سوء استفاده اقتصادی (قرار دادن آنها در تنگنای مالی) و آزار اجتماعی (انزوای اجباری و پیشگیری از روابط اجتماعی) اشاره کرد، آگاهی از این که این موارد جزء آخرین دوره زندگی سالمندان نادر نیستند.

وی ادامه می دهد: باید نسبت به سالمند آزاری آگاه باشیم و در نظر داشته باشیم که بسیاری از سالمندان توانایی حفظ حقوق اجتماعی خود را ندارند، بنابراین بسیاری از موارد سالمند آزاری ناشناخته مانده است. حتی در مورد آزار جسمی سالمندان، از آنجایی که سالمندان در معرض آسیب جسمی قرار می‌گیرند، اثبات اینکه توسط خانواده یا نزدیکان خود مورد آزار و اذیت عمدی قرار گرفته‌اند مشکل است و باید قوانین و مقرراتی در این زمینه وجود داشته باشد تا بتوان از وقوع چنین حوادثی جلوگیری کرد. در عین حال توجه به این نکته ضروری است که سالمند آزاری تنها در داخل خانه و خانواده اتفاق نمی افتد، بلکه در برخی مراکز نگهداری و نگهداری از سالمندان نیز با این آسیب اجتماعی مواجه هستیم.

به گفته این جامعه شناس، باید رویکردی در دستور کار سیاستمداران این حوزه وجود داشته باشد که جمعیت سالمند را بخشی از کل جامعه بشناسد، مانند سایر بخش های جامعه به پرسش ها و مشکلات آن بپردازد و بررسی و بررسی راهکارهای علمی و عملی را برای مدیریت این بخش از جامعه قرار دهد.

به گفته کارشناسان، شرایط اقتصادی و اجتماعی می تواند تأثیر عمیقی بر فرهنگ ها بگذارد. سالمندی جمعیت و افزایش تعداد سالمندان در ایران منجر به تغییراتی در ساختار خانواده شده، تعداد فرزندان در خانواده ها به شدت کاهش یافته و شکاف بین نسلی افزایش یافته است و این امر منجر به کاهش ارتباطات بین نسلی شده و فرهنگ احترام به سالمندان را تحت تاثیر قرار داده است. از سوی دیگر افزایش هزینه های ارائه خدمات بهداشتی و درمانی و نگهداری از سالمندان فشار اقتصادی بر خانواده ها وارد می کند و این وضعیت باعث می شود که سالمندان به حاشیه رفته و رفتارهای بی احترامی نسبت به آنها عادی شود. به عبارت دیگر، تغییرات اجتماعی و اقتصادی نیز فرهنگ و ارزش ها را تغییر می دهد.

انتهای پیام