معادل فارسی «فلاسک» خندهدار است؟
به گزارش ایسنا، «دمابان» یکی از واژه های مورد تایید فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که در مقابل واژه فلاسک به عنوان ظرفی دو جداره که دمای محتویات آن را ثابت نگه می دارد، تایید شده است.
سمانه ملکخانی، فارسی شناس، در یادداشتی درباره این واژه می نویسد: «دمابان» (در مقابل قمقمه: قمقمه) سال هاست که مایه خنده های اجباری است. ببینیم آیا این سطح بندی فقط در زبان ما مضحک است یا در زبان های دیگر ممکن است توانایی بهبود (!) را داشته باشد.
فلاسک انگلیسی، از ریشه ای ناشناخته، احتمالا لاتین، به معنای “بشکه” و “رگ”. برخی نیز آن را منشا آلمانی می دانند که در این صورت به معنای «درپوش بطری بافته شده از کاه» است. در زبان عربی به آن «کاظمه» نیز می گویند که از ریشه «کاظم» به معنای «بیرون نیامدن»، «نگهبان» و «غرق شدن» است. حتی در برخی موارد معادل «قارورا» به معنای «شیشه»، «ظرف» و «بطری» به کار میرود. در زبانهایی مانند روسی، ایتالیایی، ترکی و اردو با تلفظ و نوشتار متفاوت، از واژه قرضی ترموس (نام اصلی ویژند) به معنی گرما و گرما استفاده میشود (در حالی که دامبان نوع دقیقتری است). پس اگر برای تمسخر باشد، این الفاظ نیز می تواند مبنای این معنا باشد و اگر مضحک نباشد، دلیلی بر مضحک بودن کلمه فارسی نیست.
پسوند «-بان» در «دمابن» بیانگر معنای «حفاظت»، «نگهبان» و «مراقبت» و «محدودیت» است; مانند «بادبان» (که برای مهار باد به کار می رود)، «گرمابان» (در دو معنی گرمابه و استاد همامامی، برای حفظ گرمای حمام و اداره امور حمام) و «شایبان» (برای محافظت از آفتاب). وظیفه «هیتر» نیز حفظ دمای مواد داخل آن است.
تصور کنید سال ها پیش بدون ذکر نام فرهنگستان، این کلمه را در تبلیغات تلویزیونی یا در بیلبوردهای سطح شهر می دیدیم، آیا باز هم آن را خنده دار می دانستیم یا مشکل ما فقط عنوان “فرهنگستان” است؟
انتهای پیام